Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Polski Deutsch

      Zapomniałem hasło/login


ä ß ö ü ą ę ś ć ł ń ó ż ź
Nie znaleziono żadnego obiektu
opcje zaawansowane
Wyczyść




Budynek nr 11, ul. Kuracyjna, Wałbrzych
maras - Administrator: Ok.
Kamienica nr 23, ul. Długa, Kraków
FM: Dzięki Marku, założyłem obiekt i przypisałem zdjęcie :)
Dolina Czyżynki - zamek Cisy, Cieszów
Krzysiek_2: Bardzo dobra propozycja :) Zrobione!
Budynek nr 7, ul. Kotlarska, Wrocław
Virzzz - Administrator: Dzięki, zawęziłem datowanie :)
Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, pl. Najświętszej Maryi Panny, Kielce
FM: Przypisałem również do autora tego zdjęcia.
Ratusz, pl. Rynek, Opole
foxi: Richard Andreas von Wittke Opole i Śląsk nasza mała ojczyzna ♥️ via FB: Życie codzienne w przedwojennym Opolu. Rok 1928. Władze miasta przed wejściem do ratusza, na drzwiach podczas Wielkiej Wojny, to tam wywieszano informacje na temat osób poległych.

Ostatnio dodane
znaczniki do mapy

Petroniusz (admin)
FM
sawa
Rob G.
Rob G.
Wolwro
Rob G.
Wolwro
foxi
dariuszfaranciszek
13smok
13smok
13smok
t.ziemlicki@wp.pl
13smok
t.ziemlicki@wp.pl
t.ziemlicki@wp.pl
Hellrid
maras - Administrator
MW1962
MW1962

Ostatnio wyszukiwane hasła


 
 
 
 
Cmentarz Bohaterów II Armii Wojska Polskiego
Autor: Władysław Sikora°, Data dodania: 2021-04-05 13:21:42, Aktualizacja: 2021-04-05 13:21:42, Odsłon: 176

Trochę zapomniana nekropolia wojskowa

Cmentarz żołnierzy Wojska Polskiego w Zgorzelcu został założony w 1946 r. Na mocy rozkazu nr 293 z 4 września 1946 r. - wydanego przez gen. dyw. Stanisława Popławskiego - Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, kpt. Józef Czapaluk i ppor. Osowski zostali zobowiązani do wyszukania odpowiedniego miejsca pod cmentarz poległych żołnierzy II Armii Wojska Polskiego. Rozkaz ten stanowił równocześnie sygnał do rozpoczęcia ekshumacji zwłok poległych żołnierzy. Początkowo cmentarz chciano zlokalizować w okolicy Toporowa. Jednak ze względów logistycznych ostatecznie zdecydowano się na Zgorzelec, gdzie 10.10.1946 r. podpisano stosowną umowę z przedstawicielami Starostwa Powiatowego w Zgorzelcu.

Zaraz potem rozpoczęto prace ekshumacyjne. Prowadzili je byli żołnierze jednostek walczących w lasach nad Nysą Łużycką oraz w rejonach Budziszyna. Było to działanie zamierzone, gdyż wielu z nich posiadało wiedzę o miejscach pochówku towarzyszy walki, jak również mogli zidentyfikować wielu poległych kolegów. Ta spec jednostka składała się z 35 oficerów, 104 podoficerów oraz 272 szeregowych mających do dyspozycji 16 samochodów. Grupą tą dowodził płk Czekalenko, a po jego śmierci (wypadek samochodowy na autostradzie) dowodzenie przejął ppłk Borys Westercow. Żołnierze podzieleni zostali na grupy, które zmieniały się rotacyjnie. Stacjonowali na co dzień w tzw. czerwonych koszarach, a zaprowiantowani byli w stołówce przy ul. Koszarowej 12 (późniejszy Górniczy Dom Kultury KUBUŚ). Do 20.11.1946 r. prace ekshumacyjne prowadzono po stronie polskiej. Następnie przeniesiono poszukiwania na teren Niemiec, gdzie trwały one do końca 1946 r.

Pierwszych pochówków dokonano 29.10.1946 r., zaś 1 listopada odbyło się  poświęcenie nekropolii. Mszę polową odprawił ks. Józef Rogoż (pierwszy polski ksiądz w Zgorzelcu), a na zakończenie uroczystości złożono wieńce i odśpiewano Rotę. Na cmentarzu pochowanych zostało 3384 żołnierzy Wojska Polskiego poległych podczas forsowania Nysy Łużyckiej oraz w operacji budziszyńskiej i praskiej. Na każdym grobie umieszczono drewniany krzyż i tabliczkę z nazwiskiem poległego. Cmentarz o kształcie prostokąta ogrodzono drewnianym płotem. W środkowej części znajdował się znicz, zaś na końcu (południowa część cmentarza) postawiono kaplicę oraz umieszczono drewniany krzyż dębowy.

Po kilkunastu miesiącach przystąpiono do przebudowy cmentarza. Do prac budowlanych skierowano 8 Polaków oraz 90 Greków. Teren nekropolii wyrównano, a mogiły otoczono betonowymi obrzeżami. Na każdej z nich umieszczono betonowy Krzyż Grunwaldzki i tabliczkę z nazwiskiem lub z informacją - nieznany. Cmentarz został ogrodzony betonowym murem. Wejście zamykała nowa, metalowa brama.

W latach 1961 – 1964 dokonano kolejnej przebudowy według projektu inż. arch. Zbigniewa Gnassa i Piotra Żarnowskiego. W jej wyniku gruntownej zmianie uległa część frontowa cmentarza. Od strony ulicy Bohaterów II Armii Wojska Polskiego cmentarz otoczono murem, a od strony wewnętrznej - linię muru zamykała skarpa zagospodarowana zielenią. Po obu stronach wejścia głównego symetrycznie ustawiono dwie armaty. W centrum cmentarza został wzniesiony pomnik. Groby zwieńczono nowymi krzyżami betonowymi. Wtedy też usunięto dębowy krzyż.

Kolejny etap prac na cmentarzu został wykonany w latach 1967 – 1968 w oparciu o projekt inż. arch. Tadeusza Ptaszyckiego z Krakowa. Decyzję w tym przedmiocie podjął ówczesny Minister Obrony Narodowej  Marian Spychalski.  Stosowną dokumentację opracował zespół Miastoprojektu w Krakowie. Głównym wykonawcą prac było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Robót Elewacyjno–Porządkowych w Legnicy. Przy przebudowie pracowali żołnierze ze Zgorzelca i Brzegu oraz z własnej inicjatywy studenci seminariów duchownych odbywający czynną służbę wojskową. Podczas prac przeniesiono 578 grobów wyrównując rzędy mogił oraz zlikwidowano alejki boczne, a także betonowe ogrodzenie. Na mogiłach ustawiono jednakowej wielkości Krzyże Grunwaldzkie z betonu zbrojonego oraz tabliczki z nazwiskami, stopniami wojskowymi, datami urodzenia i śmierci pochowanych żołnierzy. W centrum postawiono znicz gazowy, a na koronie z wału ziemnego ustawiono ponad 100 piaskowych bloków, na których wyryto nazwy jednostek II Armii Wojska Polskiego biorących udział w działaniach wojennych na kierunku berlińskim. Koronę wału obsadzono 40.000 róż. Od tamtej pory cmentarz ma regularny kształt kwadratu z czterema kwaterami i mieści 40 rzędów (pierwotnie były 42 rzędy) mogił. W latach 60. i 70. XX w. społeczną opiekę nad cmentarzem sprawowali uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych im. Bohaterów II Armii Wojska Polskiego w Zgorzelcu. Zadanie to powierzył im Wojewódzki Komitet Ochrony Pomników Walk i Męczeństwa we Wrocławiu. Przekazanie opieki nastąpiło 16.04.1965 r. w dwudziestą rocznicę forsowania Nysy Łużyckiej.

Pochowanym żołnierzom towarzyszy i strzeże ich spokoju pomnik orła piastowskiego wzniesiony w 1978 r. Rzeźbę wykonano według projektu art. rzeźb. Józefa Potępy z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Pomnik został odlany w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Nawiązuje on do sylwetki wojskowego orła i symbolizuje ptaka siadającego na słupie granicznym, patrzącego dumnie na zachód (wysokość orła 5,5 m, waga 8.000 kg). Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonano 6.05.1978 r.

Teren cmentarza wraz z pomnikiem zajmuje powierzchnię 3,5 ha. Obecnie na cmentarzu w Zgorzelcu spoczywa 3423 żołnierzy. Pochowano tutaj 1 podpułkownika Nikifora Jaśkiewicza, 7 majorów, 24 kapitanów, 43 poruczników, 195 podporuczników, 98 chorążych, 7 podchorążych. Pozostali to podoficerowie i szeregowcy. Spoczywa tu także 6 kobiet żołnierzy (sanitariuszki i telefonistki).

W końcu lat 90. ubiegłego wieku postępująca degradacja elementów cmentarza spowodowała pilną potrzebę kompleksowego remontu. Koszt remontu cmentarza wyceniono wówczas na około 1 mln zł. Prace remontowe według zatwierdzonego programu podjęto już w 1997 r. z udziałem środków z budżetu miasta Zgorzelca i Wojewody Dolnośląskiego, a także Rady OPWiM. Prace remontowe cały czas stopniowo postępują. W ostatnich latach nekropolia przeszła renowację alej głównych, a na jej wschodniej krawędzi ustawiono kamienne tablice z nazwiskami żołnierzy spoczywających na cmentarzu. Środki przekazywane na utrzymanie cmentarza nie są jednak wystarczające do przeprowadzenia kapitalnego remontu, którego wymaga całe założenie. Staraniem władz miasta od wielu lat nekropolia poddawana jest więc cząstkowym naprawom i remontom, na które łatwiej wygospodarować pieniądze. Na samorządzie spoczywa też obowiązek utrzymania porządku w tym ważnym miejscu pamięci. Działania te wspierają członkowie Zarządu Społecznego Komitetu Ochrony Miejsc Pamięci Narodowej w Zgorzelcu.

                                                                                                                                                                                                                  Władysław Sikora

Źródła:

R. Zgłobicki,  Obozy i cmentarze wojenne w Zgorzelcu, Zgorzelec 1995 r.

Odpowiedź ministra kultury na zapytanie nr 3559 w sprawie remontu Cmentarza Wojennego im. II Armii Wojska Polskiego w Zgorzelcu – Warszawa 6.12.2004 r., www.sejm.gov.pl

Polska Niezwykła.pl www.polskaniezwykla.pl

Gazeta Regionalna Dolny Śląsk – wydanie internetowe - https://www.gazetaregionalna.pl/zgorzelec/3598-cmentarz-zolnierzy-ii-awp-w-zgorzelcu.html


/ / / / / /