Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Polski Deutsch

      Zapomniałem hasło/login


ä ß ö ü ą ę ś ć ł ń ó ż ź
Nie znaleziono żadnego obiektu
opcje zaawansowane
Wyczyść




Salonik prasowy, pl. Rynek, Inowrocław
panAeL: O. Dopiero teraz zwróciłem uwagę, że pierwszy z lokali zmienił przeznaczenie. Jeśli dobrze pamiętam kiedyś była w nim lodziarnia. Czy warto zakładać dla tych budyneczków osobne obiekty?
ul. Grabiszyńska, Wrocław
YouPiter: :)
Nowa Wieś
Popski: Ordung typowo wielkopolski. Zwyczajowo - sobotni ranek i mieszkańcy z miotłą przed domami.
Zadaszenie, Stronie Śląskie
Popski: To po prostu hala namiotowa.
ul. Piłsudskiego Józefa, marsz., Wrocław
YouPiter: Wcześnie SP nr 94 wybudowano, a tablicę z patronem wmurowano dopiero w grudniu 1964 r.
Rzeka Bóbr w Janowicach Wielkich, Janowice Wielkie
fanpage_janowice_wielkie: Myślę, że jeśli chcemy wydatować samo zdjęcie, to można to nawet XIX wiecznie powiedzmy 1895-1902

Ostatnio dodane
znaczniki do mapy

Zbigniew Franczukowski (bynio)
Zbigniew Franczukowski (bynio)
Zbigniew Franczukowski (bynio)
jawc - Administrator
Szyszka
maras - Administrator
maras - Administrator
Danuta B.
maras - Administrator
Zbigniew Franczukowski (bynio)
Zbigniew Franczukowski (bynio)
Wolwro
Zbigniew Franczukowski (bynio)
Danuta B.
Petroniusz (admin)
Petroniusz (admin)
Zbigniew Franczukowski (bynio)
Festung
Danuta B.
maras - Administrator
maras - Administrator

Ostatnio wyszukiwane hasła


 
 
 
 
Kolonia Izaaka
Autor: maras - Administrator°, Data dodania: 2019-06-30 00:52:54, Aktualizacja: 2019-06-30 00:52:54, Odsłon: 262

W okresie międzywojennym na Sokólszczyźnie oprócz wykonywania innych zajęć, Żydzi zajmowali się także rolnictwem.

W okresie międzywojennym na Sokólszczyźnie oprócz wykonywania innych zajęć, Żydzi zajmowali się także rolnictwem. Byli to mieszkańcy Kolonii Izaaka w gminie Odelsk, wymordowani przez hitlerowców. Niektóre aspekty życia Żydów – rolników prezentuje Salomon Salit (red.)

DOM
Przez środek kolonii prowadzi szeroka aleja topolowa, po obu stronach której znajdują się zabudowania … Chaty są drewniane, kryte słomą lub gontami. – Jest również jednopiętrowa kamienica należąca do właściciela cegielni. Chaty przeważnie są dwuizbowe… Izby są stosunkowo obszerne. Ilość ich zależy od zamożności gospodarzy. Bogatsi, posiadający po 2-3 izby, mają specjalny pokój, tak zwaną ‚świetlicę’, służąca do przyjmowania gości. Umeblowanie izb jest różne.

U biedniejszych składa się ono jedynie z kilku ławek, stołu i kilku łóżek… Tak na przykład w mieszkaniu jednego z największych gospodarzy (sołtys kolonii) wchodzimy z sieni do obszernej kuchni o dwóch oknach. W dni powszednie domownicy jedzą w tym pokoju i spędzają tu prze-ważną część wolnych chwil. Drzwi z kuchni prowadzą do świetlicy. Posiada ona trzy okna i jest cała wytapetowana, nie wyłączając sufitu. Umeblowanie tego pokoju składa się z dużego stołu, pokrytego stale ładną, kolorowa serwetą, krzeseł, dużej szafy z lustrem (sprowadzonej z Białegostoku), ściennego zegara, portretów krewnych z Ameryki w ozdobnych ramkach; na oknach duża ilość doniczek, na małym stoliku stoi ładny patefon z płytami treści ludowej i religijnej. W pokoju znajduje się również kaflowy piec, co zupełnie przypomina miejskie stosunki. W dni świąteczne domownicy ucztują w świetlicy i przyjmują tu gości. Ze świetlicy drzwi prowadzą do pokoju sypialnego, w którym znajdują się duże dębowe łóżka zasłane i pokryte kapami. Mała szafeczka i inne drobiazgi wypełniają ten pokój. Wszystko jest utrzymane czysto i schludnie.

Budynki inwentarskie znajdują się przeważnie pod jednym dachem z mieszkaniami… O ile przy budynkach mieszkalnych można podkreślić na ogół higieniczne i czyste utrzymanie, to tego nic da się powiedzieć o budynkach dla inwentarza żywego…

UBRANIE

Okolicznych wieśniaków będziemy mogli od razu odróżnić od miejscowych kolonistów, ponieważ ubierają się w samodziały i jedynie bogatsi noszą w święta miejskie ubiory. Koloniści natomiast zupełnie nie używają samodziałów, a jedynie wyroby fabryczne.
Ich stroje świąteczne niczym się nic różnią od miejskich … Podczas gdy wieśniacy rzadko noszą obuwie, chodząc zwykle boso lub w tzw. ‚chodakach’, koloniści żydowscy w większości… noszą buty lub buciki, a nawet w święta niektórzy wkładają pantofle…
Miejscowi koloniści odznaczają się zdrowiem i rzadko chorują. Wypadki śmierci we wczesnym wieku rzadko się zdarzają. Jedynie jedna rodzina cierpi na dziedziczną gruźlicę, na którą zmarł ostatnio młodzieniec w wieku 20-lu kilku lat.

JEDZENIE

Posiłki przyjmowane są zazwyczaj trzy razy dziennie. Poważne różnice zachodzą między żywieniem latem a zimą.

Latem śniadanie składa się zwykle ze śmietany z cebulą, kawy i kaszy. Biedniejsi ograniczają się jedynie do kaszy lub jakiejś zupy. Na obiad składają się ziemniaki ze zsiadłym mlekiem, zupa. Kolacja zawiera zwykle: zacierki mleczne, często smaży się bliny. Zimą śniadanie składa się ze śledzia z ziemniakami, kawy lub herbaty, krupniku lub kaszy ze smalcem. Na obiad bogatsi prawie codziennie jedzą mięso z jakąś kaszą. Biedniejsi ograniczają się do zupy z zacierkami lub bulionu. Zimowa kolacja obejmuje herbatę z chlebem z masłem, z serem lub jajecznicą. Biedniejsi na kolację spożywają ziemniaki. Latem więcej w spożyciu jest nabiału, mięso zaś jedzą wyłącznie w święto. Chleb jest spożywany własnego wypieku. W poniedziałek bogatsi przywożą biały chleb z Sokółki.

Koloniści mają pewne odrębności i zwyczaje w jedzeniu. W piątek wieczór spożywają zwykle mięsne kolacje, a zamiast chleba bułki. Używaną jest również potrawa, tzw. ‚cymes’ – sporządzona z duszonej brukwi lub marchwi. Nazwę tę (cymes) przyswoiła sobie okoliczna ludność dla określenia w ogóle smacznych potraw. W sobotę po modłach na obiad jedzą tzw. ‚czołant’, który jest specyficzną żydowską potrawą, składa się mianowicie z ziemniaków, tłustego mięsa i fasoli lub też z jakichś kasz i dusi się w piecu chlebowym z piątku na sobotę… Napojów wyskokowych zupełnie się nie używa, chyba w specjalne święta...

WYCHOWANIE

Bardzo dużo uwagi zwraca się w kolonii na wychowanie dzieci. Do trzynastego roku życia uczy je ‚mełamed’ (nauczyciel religii)… Oprócz wykształcenia religijnego dzieci otrzymują również wykształcenie ogólne, uczęszczając do siedmioklasowej szkoły powszechnej w Odelsku. Dzieci żydowskie wykazują specjalne uzdolnienia do przedmiotów matematyczno – przyrodniczych. mniej do humanistycznych. Dla stosunków żydowskich w kolonii charakterystycznym jest zupełny brak analfabetów, Bo, o ile niektórzy nic posiadają umiejętności czytania i pisania w języku polskim, to jednak wszyscy posiadają język hebrajski w dostatecznym stopniu…

Koloniści są religijni, przy czym religijność wzrasta z wiekiem. W kolonii istnieje drewniana bożnica. Posługi religijne wykonuje rabin z Odelska. który jednocześnie pełni obowiązki i dla Kolonii Izaaka. Ciężar utrzymania rabina w odpowiedniej części pada na kolonistów. Zmarłych chowają na cmentarzu odelskim…

Rzuca się również w oczy duża ofiarność mieszkańców kolonii. W każdej prawie chacie kolonisty widzimy kilka skarbonek, do których zbiera się na Żydowski Fundusz Narodowy w Palestynie, na różne jeszyboty itp. Dla biednego człowieka zawsze znajdą kawałek chleba i kilka groszy. W razie nagiej potrzeby zawsze przychodzą chętnie sąsiadowi z pomocą, niezależnie od tego, czy to jest Żyd, czy Chrześcijanin. Dzięki temu zyskali sobie wielka sympatię sąsiadów – chrzescijan, którzy bardzo często zwracają się do nich po rade lub pomoc.

Pod względem społecznym i politycznym są miejscowi koloniści nadzwyczaj wyrobieni. Od szeregu lat administracją kolonii zajmuje się Żyd, który bardzo dobrze spełnia swe funkcje sołtysa. Świadectwem tego jest fakt, iż przed kilku laty Starostwo Sokólskie przesłało naczelnym władzom wniosek o wyróżnienie sześciu sołtysów, przy czym na II miejscu stał Wulf Asz – b. sołtys kolonii. Obecnie sołtysem jest Mojsze Knyszewicki. Wszyscy koloniści zaliczają siebie do narodowości żydowskiej i przy wszelkich wyborach deklarują się jako syjoniści.

*********

Inż. roln. Salomon Salit: ‚Kolonia Izaaka, Wieś powiatu sokólskiego’; Warszawa 1934; Fragment pracy dyplomowej wydanej nakładem Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach w 1934r. Uzyskana dzięki uprzejmości Dziekana Wydziału Ekonomiczno-Rolniczego SGGW w Warszawie prof. dr hab. Mieczysława Adamowicza.

**********

za: ‚Sokólskie Zeszyty Historyczne’ Nr 2, Lipiec 1991, opr. Mikołaj Talarczyk


/ / /