MENU
wpisz nazwę lub ID...

Zamek Olsztyn (ruiny), ul. Zamkowa, Olsztyn
Ruiny zamku w Olsztynie, głośne ze śmierci Maćka Borkowicza i obrony Kacpra Karlińskiego. Gotyk IV w. Zdjęcie lotnicze.

Dodał: StaSta° - Data: 2018-09-14 16:46:14 - Odsłon: 51
Lata 1920-1925

Aparat: Canon CanoScan LiDE 120  


Pierwsza wzmianka o zamku olsztyńskim, wtedy identyfikowanym jako zamek w Przemiłowicach, pochodzi z 1306 r., a zawarta została w aktach drugiego procesu biskupa krakowskiego Jana Muskaty, wytoczonego mu w 1306 r. przez arcybiskupa gnieźnieńskiego, Jakuba Świnkę. Z tego też powodu w 2006 r. obchodzono Jubileusz 700-lecia zamku olsztyńskiego. Wiadomo, że zamek istniał jednak już wcześniej, same ww. akta dotyczą wydarzeń z 1294 roku.

Pierwsza wzmianka o Zbyszku, burgrabim olsztyńskim pochodzi z 1349 r. Istniejącą od drugiej połowy XIII w. strażnicę rozbudował w XIV w. Kazimierz Wielki jako jeden z najbardziej warownych zamków na pograniczu śląsko-małopolskim. Według tradycji za jego panowania więziony był w zamku wojewoda poznański Maćko Borkowic, który zmarł w niej skazany na śmierć głodową za zorganizowanie spisku przeciw królowi. Według podań duch wojewody, jęki, brzęk kajdan i zawodzenia do dziś mają straszyć w okolicy zamku.

W 1370 r. król Ludwik Węgierski przekazał Olsztyn z ziemią wieluńską w lenno swemu kuzynowi, księciu opolskiemu Władysławowi Opolczykowi za popieranie swych planów dynastycznych. W 1391 r. Władysław Jagiełło po tygodniowym oblężeniu zdobył zamek i przywrócił go Koronie. W 1406 r. podgrodowa osada nazywana wówczas Olsztynkiem została siedzibą starostwa. W 1488 r. Kazimierz IV Jagiellończyk nadał jej prawa miejskie.

W XV wieku powstał tzw. dolny zamek, który prawdopodobnie był rozbudowywany w kolejnym stuleciu[3]. W XV w. zamek odegrał znaczącą rolę przy odpieraniu napadów ze strony książąt śląskich. W tym czasie został rozbudowany, potem był kilkakrotnie przebudowywany z powodu kruszenia się murów wskutek osuwania się skał. W 1552 r. Olsztyn uzyskał przywilej na targi i jarmarki. Miasto nigdy nie rozwinęło się ze względu na nieurodzajną, piaszczystą glebę oraz położenie z dala od szlaków handlowych.

Zamek królewski położony był w drugiej połowie XVI wieku w powiecie lelowskim województwa krakowskiego.

W 1587 r. atakowany był przez wojska austriackie arcyksięcia Maksymiliana, pretendenta do tronu polskiego. Dowódcą załogi był wówczas starosta Kasper Karliński. Jego porwany kilkuletni syn wraz z piastunką wystawiony został pod zamek na pierwszą linię ognia. Obrona się powiodła, z poświęceniem jednak życia syna dowódcy. Doszło też do zniszczeń zamku. Wydarzenie to znalazło swój wyraz w twórczości Władysława Syrokomli i Aleksandra Fredry.

Podczas oblężenia zamek został mocno uszkodzony, a jego budową z kierował kolejny starosta, Joachim Ocieski. Po jego śmierci zamek popadł w ruinę, gdyż sprawujący swoje obowiązki od 1613 r. starosta Mikołaj Wolski nie dość dobrze dbał o zamek, koncentrując się na utrzymaniu rezydencji w Krzepicach. Już w czasie lustracji z 1631 roku obiekt był mocno zniszczony.

W czasie potopu Szwedzi zrujnowali zamek i spalili miasto, gdy część sił idących na Częstochowę zaatakowała w październiku 1655 roku zamek w Olsztynie, który po krótkim oblężeniu zamek został zdobyty i zrujnowany. Po zakończeniu wojny zamek był ruiną niezdatną do użytkowania, a wobec rozwoju artylerii zamki starego typu straciły wartości obronne. Królewski fortyfikator Krzysztof Mieroszewski prowadził w tym czasie prace w zamku, ale ich efekt był niewielki i ostatecznie zaniechano odbudowy zamku ze względu na wysokie koszty tego przedsięwzięcia. Podczas budowy w latach 1722-26 kościoła parafialnego rozebrano duże fragmenty dolnych partii zamku. Do końca tego stulecia przetrwało starostwo olsztyńskie.

W XIX w. chłopi stopniowo rozbierali zamek w celu pozyskania budulca.

Do dziś z zamku zachowały się mury części mieszkalnej, wieże: cylindryczna (stołp) i kwadratowa (Starościańska), fragmenty murów budynków gospodarczych, częściowo także piwnice oraz odkryte w czasie badań archeologicznych fundamenty kuźnicy i ślady dymarek. W latach 1992–1993 oraz 1995–1998 odbywał się tu międzynarodowy pokaz pirotechniki i laserów. Po zawaleniu się fragmentu muru zamkowego konserwator zabytków zakazał tego typu imprez. Ruiny zamku udostępnione są do zwiedzania.
W toku badań archeologicznych przebadano w 2015 roku teren zamku dolnego, którego dokładne rozplanowanie nie było wcześniej znane, udało się m.in. opisać położenie trzech filarów mostu prowadzącego od wieży bramnej do górnej części zamku oraz położenie samej wieży bramnej.
Za

  • /foto/7813/7813646m.jpg
    1984
  • /foto/7267/7267294m.jpg
    1995
  • /foto/7267/7267295m.jpg
    1995
  • /foto/7274/7274507m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274508m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274509m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274510m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274511m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274512m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274513m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274514m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274515m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274517m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274518m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274519m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274520m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274521m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274524m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274525m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274526m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274528m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274529m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274530m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274535m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274536m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274537m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274538m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274539m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274541m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274542m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274543m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274544m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274545m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274547m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274548m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274551m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274552m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274553m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274554m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274555m.jpg
    2018
  • /foto/7274/7274556m.jpg
    2018

Polska w krajobrazie i zabytkach , Wydawnictwo Tadeusza Złotnickiego , Warszawa 1930

Poprzednie: Szeroki Wierch (1315 m n.p.m.) Strona Główna Następne: Kamienica nr 79