MENU
Żerniki - kościół katolicki, piekarnia-ciastkarnia i kawiarnia-cukiernia.

Dodał: McAron° - Data: 2008-07-06 21:27:30 - Odsłon: 6220
Lata 1910-1929


Kościół Św. Wawrzyńca przy ul. Żernickiej na wrocławskich Żernikach. Nazwa wsi Żerniki, wzmiankowanej po raz pierwszy w 1257 r. (wte­dy Surnic, w 1370 Zirnic), wywodzi się od jej mieszkańców trudniących się wyrobem żerdzi. Już w drugiej połowie XIII w. pojawia się też określenie miejscowości - Nowy Kościół i z 1280 r. pochodzi najstarszy znany zapis o kościele in nova ecclesia. Z dokumentu tego wynika, iż wdowa po Henryku Pobożnym, księżna Anna (+ 1265), ustanowiła przy­wilej, który żernickiemu kościołowi zapewniał 2 łany ziemi. W tej samej zapisce znajdujemy wzmiankę również o Bertoldzie, ówczesnym pro­boszczu miejscowej parafii. Sama wieś należała do wrocławskiego klasztoru klarysek; na jego rzecz w 1257 r. książę Henryk III zatwierdził pochodzące z niej dochody.

Wzmiankowany pierwszy kościół w Żernikach powstał w drugiej połowie XIII w. i od niego niewątpliwie wywodzi się wtórne określenie wsi - Nova ecclesia. Fundamenty pierwotnej świątyni, wzniesionej na rzucie prostokąta, z kwadratowym prezbiterium, zbudowano z rudy darniowej, mury zaś z cegły.
Gotycki kościół w formie zachowanej w zasadzie do dziś pochodzi z 1400 r. W czasach późniejszych jednak świątynia uległa licznym prze­mianom. Już w XV stuleciu prezbiterium nakryto krzyżowym sklepieniem. Przypuszczalnie też w tym samym stuleciu wzniesiona została górna część wieży, która podobnie jak dziś znajdowała się po stronie za­chodniej. W XVIII wieku powiększono okno. Główne wejście do kościoła znajdowało się pierwotnie od południa, portal zachodni zaś, w wieży, powstał dopiero w XIX stuleciu. Poprzednio od tej strony wieża miała w parterze okno, a pomieszczenie w owej dolnej kondygna­cji prawdopodobnie było kaplicą chrztów. Przedsionek przy średniowiecznym portalu południowym, podobnie jak portal zachodni, ma do­piero XIX-wieczną metrykę. Planowane w latach 1911-1914 dalsze przebudowy nie doszły do skutku z powodu wojny, a później z niewiadomych przyczyn też nie zostały zrealizowane.

Budowla zachowana do 1945 r. miała jeszcze mury pochodzące w większości z XIII w. oraz barokowy wystrój wnętrza, a z cennego wy­posażenia Lutsch wymienia dwa dzwony, z których jeden, o dolnej śred­nicy 105 cm, z interesującymi płaskorzeźbami, pochodził z 1493 r., drugi zaś, o średnicy 86 cm, z 1506 r. W czasie oblężenia miasta w 1945 r. doszło do kilkudniowych zaciętych walk o Żerniki. 23 II 1945 osiedle zna­lazło się w rękach wojsk radzieckich, a jego zabudowa znacznie ucier­piała. W gruzach legł również kościół Św. Wawrzyńca (wcześniej pod wezwaniem Św. Wawrzyńca i Św. Małgorzaty), którego zniszczenie oce­niano na 80 procent. Stan świątyni parafialnej na Żernikach byt taki - stwierdza W. Szetelnicki - że Niemcy byli zdania, iż nie da się jej od­budować nawet za 50 lat, a kuria administracji apostolskiej sądziła, że należy ją rozebrać i zbudować nową.

Tymczasem jednak, na przekór tym opiniom i - zdawałoby się - zdrowemu rozsądkowi, przybyły ze Lwowa ks. Justyn Kostek, od maja 1946 r. wikariusz parafii żernickiej, po zainstalowaniu się w pobliskim Jerzmanowie przystąpił w 1947 r. do odbudowy zrujnowanego zabytko­wego kościoła. Na początek przeznaczył na ten cel 100 tys. zł z loterii zorganizowanej przy współudziale parafian oraz 175 tys. zł własnych oszczędności. Następnie, jak poświadcza ks. W. Szetelnicki, wielką po­mocą była osobista subwencja prezydenta Bolesława Bieruta w wyso­kości 5 000 000 zł. oraz 800 000 zł przyznanych przez wojsko.

Odbudo­wa, prowadzona pod kierunkiem arch. Witolda Rawskiego, przy znacz­nym udziale parafian, którzy pracowali społecznie, trwała do 1950 r. Prace zostały zaprojektowane i wykonane niezwykle pieczołowicie, z widoczną troską o przywrócenie urokliwej gotyckiej świątyni jej stanu sprzed katastrofy w 1945 r. Kościół odzyskał swą dawną bryłę, z halą na rzucie prostokąta i prostym prezbiterium po stronie wschodniej. Po­dobnie też jak przed zburzeniem posiada stromy, dwuspadowy dach, wyższy nad główną częścią kościoła niż nad prezbiterium. Budowla po­kryta jest dachówką. Prezbiterium, otoczone przyporami, ma jak daw­niej krzyżowe sklepienie, którego żebra osadzone są na dwóch XV-wiecznych wspornikach z piaskowca. Do prezbiterium przylega zakrys­tia, a od wschodu ma ono zamurowane ostrołukowe okna. Nawa główna kościoła, otynkowana wewnątrz, barokizująca, pokryta była poprzednio prostym stropem z desek, a w trakcie odbudowy otrzymała ozdobny strop kasetonowy. Wieża od zachodu, z przyporami, wyrasta ponad dach kościoła i wieńczy ją stromy hełm. Po stronie północnej kościół ma jedno okno, a od południa trzy - wszystkie zakończone półokrągło i z witrażami. Z zewnątrz budowla nie jest otynkowana.

Źródło: Kościoły Wrocławia, Zygmunt Antkowiak, pod red. Ks. Józefa Patera, Wrocław 1991

  • /foto/160/160351m.jpg
    1755
  • /foto/5410/5410630m.jpg
    1900 - 1910
  • /foto/7/7566m.jpg
    1900 - 1934
  • /foto/77/77040m.jpg
    1910 - 1920
  • /foto/107/107735m.jpg
    1915
  • /foto/5609/5609490m.jpg
    1916
  • /foto/432/432044m.jpg
    1920 - 1933
  • /foto/3872/3872089m.jpg
    1945
  • /foto/4786/4786159m.jpg
    1967
  • /foto/4786/4786160m.jpg
    1967
  • /foto/4786/4786163m.jpg
    1967
  • /foto/5/005048m.jpg
    2003
  • /foto/5/005049m.jpg
    2003
  • /foto/55/55124m.jpg
    2005
  • /foto/142/142941m.jpg
    2006
  • /foto/142/142945m.jpg
    2006
  • /foto/145/145599m.jpg
    2006
  • /foto/98/98261m.jpg
    2006
  • /foto/98/98262m.jpg
    2006
  • /foto/98/98263m.jpg
    2006
  • /foto/98/98264m.jpg
    2006
  • /foto/98/98265m.jpg
    2006
  • /foto/117/117633m.jpg
    2006
  • /foto/117/117634m.jpg
    2006
  • /foto/117/117635m.jpg
    2006
  • /foto/113/113158m.jpg
    2006
  • /foto/161/161618m.jpg
    2007
  • /foto/161/161619m.jpg
    2007
  • /foto/161/161620m.jpg
    2007
  • /foto/161/161622m.jpg
    2007
  • /foto/161/161623m.jpg
    2007
  • /foto/161/161625m.jpg
    2007
  • /foto/296/296572m.jpg
    2009
  • /foto/308/308024m.jpg
    2009
  • /foto/354/354897m.jpg
    2010
  • /foto/436/436736m.jpg
    2011
  • /foto/4167/4167482m.jpg
    2013
  • /foto/5392/5392751m.jpg
    2015
  • /foto/5392/5392781m.jpg
    2015
  • /foto/5482/5482541m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430563m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430564m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430565m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430566m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430567m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430568m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430569m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430570m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430571m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430572m.jpg
    2015
  • /foto/5430/5430573m.jpg
    2015

www.ebay.de

Poprzednie: Budynek nr 23-37 Strona Główna Następne: Budynek nr 23-37


jako9 | 2008-10-06 22:23:09
Mam wątpliwości czy to są obiekty z Nowego Kościoła
muzolph | 2008-10-06 22:53:32
I słusznie, bo to Żerniki wrocławskie
PP | 2008-10-06 23:32:49
Zdjęcie przeniesione
morgot | 2008-10-19 19:03:39
Max Heidenreich - piekarz mieszkał przy Neukircher Strasse 244 - dane zaczerpnięte z adressbucha z 1941 r.
morgot | 2010-08-16 15:15:29
Prosze o przypisanie rowniez do ul. Zernicka 221 oraz 223.
Mmaciek - Administrator | 2010-08-17 01:57:56
Poprawione
Biegler | 2013-04-08 11:54:50
Die beiden Aufnahmen rechts zeigen das Haus ul. Zernicka Nr. 244, damals Bäckerei und Kaffee Heidenreich. Der wesliche Teil des Gebäudes wurde duch Kriegseinwirkung zerstört. Nach der Eingemeindung von Neukirch nach Breslau wurde nach Umbenennung der Straße und Eiführung der städtischen Zählweise aus Breslauer Straße 50 Neukircher Straße 244 . Gerhard Biegler
U.N. | 2013-05-09 20:09:48
Tłumaczenie komentarza powyżej:
Oba ujęcia po prawej stronie pokazują dom ul. Żernicka 244, wówczas piekarnia i kawiarnia Heidenreich. Zachodnia część budynku została zniszczona w wyniku działań wojennych. Po włączeniu Żernik do Wrocławia i wprowadzeniu miejskiego sposobu liczenia adres Breslauer Str. 50 zamienił się na Neukircher Str. 244.
U.N. | 2013-05-15 22:32:51
To jak, przypisać do nr 244?
morgot | 2013-05-16 09:12:55
Przypisalem - to zdjecie rozwiewa watpliwosci.
milou28 | 2017-04-07 23:37:17
To na pewno nie jest żernicka 244 budynek na zdjęciu powyżej nie ma na swojej lewej ścianie (to to zdjęcie z latarnia )tego co ma budynek przy ul.żernickiej 244 niestety nie wiem jak się to fachowo nazywa u mojej ciotki mówią na to wykurz 😁
morgot | 2017-04-08 23:27:20
Dom nr 244 został dość gruntownie przebudowany w drugiej połowie lat 30. Dodano spadzisty dach, wejście do kawiarni i boczne wejście które zresztą istnieje do dziś.