Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Polski Deutsch

      Zapomniałem hasło/login


ä ß ö ü ą ę ś ć ł ń ó ż ź
Nie znaleziono żadnego obiektu
opcje zaawansowane
Wyczyść




Legnickie autobusy i tramwaje, Legnica
VonGregor: Czy nie jest to Jaworzyńska w środkowym odcinku między Kaczawą, a Al. Zwycięstwa? Tam szyny biegły po za jezdnią jak się nie mylę?
Województwo śląskie
W.Mazurkiewicz (Soravianus) [vmuzzy@gmail.com]: Rozważałem i taką opcję, a więc dobrze; dodaję.
Pawilon usługowo-handlowy, ul. Polna, Ostrowiec Świętokrzyski
W.Mazurkiewicz (Soravianus) [vmuzzy@gmail.com]: Ta pocztówka od początku jest przypisana do ul. Polnej.
Panoramy i widoki Mieroszowa, Mieroszów
McAron: Podmiana na lepszy skan.
pl. Wolności, Legnica
Filosss: Piękny kadr, piękne miejsce, czysto, zielono, spokojnie. Nie to co dziś gdzie mamy do czynienia ze ściekiem komunikacyjnym i całkowitą degradacją pieszych.
Santander Bank Polska S.A. Oddział 5. we Wrocławiu, pl. Kościuszki Tadeusza, gen., Wrocław
Virzzz - Administrator: Jaki bank na tym zdjęciu widzisz? Dokonana zmiana w nazwie obiektu jak najbardziej zasadna ale propozycja korekty podpisów pod zdjęciami jest krótko mówiąc chybiona.

Ostatnio dodane
znaczniki do mapy

rok - Administrator
Dawid Galus
Dawid Galus
Dawid Galus
Dawid Galus
maras - Administrator
rok - Administrator
Dawid Galus
Dawid Galus
TW40
TW40
Petroniusz (admin)
Petroniusz (admin)
Petroniusz (admin)
maras - Administrator
Dawid Galus
Dawid Galus
maras - Administrator
Dawid Galus
Virzzz - Administrator
Virzzz - Administrator

Ostatnio wyszukiwane hasła


 
 
 
 
Fabryka materiałów wybuchowych w Brożku Zasiekach Sprengchemie Forst-Scheuno
Autor: gosc_nty°, Data dodania: 2008-05-07 14:54:04, Aktualizacja: 2008-05-07 14:54:04, Odsłon: 8412

Krótki opis historii fabryki Sprengchemie w Brożku na podstawie dostępnych źródeł .


Fabryka w Brożku, a dokładnie w Forst Scheuno była własnością Deutsche Sprengchemie GmbH, Berlin przy W9 Linkstrasse 25, która posiadała 9 obiektów produkcyjnych: Klietz (Bismarck), Moschwig (Buche), Torgelow (See), Geretsrried (Tal), Oderberg (Damm), Kraiburg (Fichte), Forst Scheuno (Wald), Dreetz (Aue), Dannenwalde (Eiche).

Prace projektowe w Zasiekach rozpoczęto w 1938 r, a prace ziemno-betoniarskie rozpoczęły się jesienią 1939 r. a zakończono w 1941 r.

Dla pokrycia zapotrzebowania na energię DSC zbudowano elektrownię wodną.
Zbudowano stacje rozrządową z dwoma nastawnicami i trzema torami kolejowymi.
Obiekt o powierzchni 500-600 ha posiadał 72 km ulic betonowych, 38 km torów kolejowych i 60 km rur wodociągowych i zawiera ok 400 (ponoć dokładnie 394) bunkrów, a otaczał go 2,5 m płot. Łączna powierzchnia naziemnych i podziemnych budowli wynosiła 300 000 m².

Bunkry powyżej terenu miały na 2-3 metry grube ściany betonowe, które znowu nasypywawane były gruntem grubości 3 m, na czym był mech i młode sosny, zasadzone celem lepszego maskowana. Budynki zagłębiono na 20 m w ziemię.

Kotłownia, do której wjeżdżał cały pociąg, ma wysokość czteropiętrowego budynku, ale nad ziemią jest tylko jedna kondygnacja. W czasie nalotów kominy o teleskopowej budowie były chowane do wewnątrz, a para i spaliny rurami odprowadzane były do rzeki.

Ściany bunkrów, ulice betonowe i linie kolejowe zostały pomalowane zielonym kolorem maskującym . Zakłady nie mogło pozostać rozpoznane przez z powietrza.

Zakład był podzielony na obszary produkcyjne ukryte w bunkrach: walcarnie, suszarnie, pakowalnie, wytwórnię "makaronów", czyli waty strzelniczej (oryg - "Makkaronischneidereien"), nitrowniach (oryg. Nitrierunge).
Były budowle socjalne, rampy załadunkowe, perony osobowe, ukryte magazyny paliwa.

Fragment planu fabryki w Brożku z jakiegoś opracowania niemieckiego - brak zdjęcia.

Produkowano w niej proch strzelniczy i NITROPEN.
Dwa bliźniacze zakłady w Brożku wytwarzały go w ilości 1 600 ton miesięcznie.

Pracujący tu w czasie wojny robotnicy mieli na nogach drewniane sandały podbite gumą. Posadzka była wyłożona ołowiem. Pomimo tego do szpitali w Żarach i Lubsku dowożono poparzone osoby, w wybuchach zatrudnieni często tracili kończyny. Początkowo pracowali tam Niemcy, ale potem dowożono przymusowych robotników

Do jej budowy oraz kombinatu koło Nowogrodu Bobrzańskiego ściągnięto około 25 tys.
robotników przymusowych pochodzących z Belgii, Czech, Francji, Holandii, Jugosławii, Rosji, Słowacji, Ukrainy, Włoch i Polski. Oczywiście nie brakowało również ludności pochodzenia żydowskiego z obozów koncentracyjnych.

Robotnicy znali tylko swoje stanowisko pracy (bunkier) i nikt nie wiedział jak duży był obiekt łącznie. Poruszanie było dozwolone tylko z legitymacja służbową.

22 lutego 1945 wybuchła stacja napełniająca 250 bomb lotniczych, zginęło 64 osoby, 200 było rannych. w promieniu 5 km wypadły wszystkie szyby w oknach.
Produkcja trwała tu do ostatnich dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej w lutym 1945 r. W pośpiechu Niemcy zdołali jedynie zdemontować tylko część najcenniejszych instalacji i wywieźć je w głąb Rzeszy.

28 lutego 1945 r. radzieckie oddziały wkroczyły na teren obiektów. Wielu robotników uciekło do Forst, Keune i innych miast.

Po wyzwoleniu pozostała część wyposażenia stała się łupem zwycięzców. W 1946 r. zdemontowane urządzenia - przez wydzielone ekipy wojskowe i kolejarskie - zostały przewiezione m. in. do zakładów: Rokita Brzeg Dolny, Boruta Zgierz, Blachownia Kędzierzyn, a także do Poznania, Warszawy, Lublina i Zamościa.
Niemieckie Zakłady Chemiczne Materiałów Wybuchowych S.A. w Brożku wchodziły w skład koncernu Dynamit AG, podobnie jak zakłady w Miłkowie koło Ludwikowic Kłodzkich oraz w Krzystkowicach (obecnie lewobrzeżna część Nowogrodu Bobrzańskiego). Wynikało to głównie z tzw. rozproszonej produkcji, opartej na wielu filiach wytwarzających różne elementy składowe wyrobu finalnego.

Była to filia kombinatu chemicznego Alfred Nobel - DAG. Przedsiębiorstwo to było z kolei filią międzynarodowego koncernu IG Farben, w którym - jak w jednym ze swych artykułów pisze prof. Jerzy Majchrzak - znaczne udziały posiadał kapitał amerykański (!). Stąd też nic dziwnego, że fabryka nad Bobrem i w Zasiekach nie była przedmiotem bombardowań amerykańskich.

Najpierw Rosjanie częściowo wywieźli to co zostawili Niemcy. Potem Wojsko Polskie przejęło obiekty.

Po zakończeniu wojny najpierw Rosjanie, a potem oddziały Wojska Polskiego przystąpiły do demontażu pozostałych urządzeń i rozbiórki wchodzących w skład kompleksu fabryki budynków. Dokładnie, co produkowano w fabryce, powiedzieć nie można. Brak podstawowej dokumentacji i materiałów źródłowych dotyczących zakładu, nie pozwala na pełne odtworzenie tego, co się tam działo.
Ogromny obszar był do 1960 r. zamknięty. Dopiero w 1960/61 r. obszar został opuszczony przez wojsko i usunięto długi na 7 km płot.

Zarządzeniem Dyrektora Naczelnego Centralnego Zarządu Przemysłu Chemicznego z dnia 28.01.1947 r. utworzono Centralne Biuro Zaopatrzenia Materiałowego Przemysłu Chemicznego, przekształcone następnie w Centralę Zaopatrzenia Przemysłu Chemicznego. Ramy działania Centrali Przedsiębiorstwa Państwowego zgodnie z przepisami dekretu z 3.01.1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 8, poz. 421) zostały ustalone zarządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu ( L.dz. DOIDO 140 z 07.05.1947 r.). Centrala stała się instytucją nadrzędną w stosunku do wszystkich jednostek zaopatrzeniowych zjednoczeń podległych CZPCH w Gliwicach. Z dniem 01.01.1948 r. Centrala Zaopatrzenia Przemysłu chemicznego stała się samodzielnym przedsiębiorstwem wyodrębnionym. Na mocy zarządzenia CZPCH z 13.12.1949 r. Centrala przyjęła od Naodżańskich Zakładów Przemysłu Organicznego Zakład Demontażu Krzystkowice-Barść.

Pewien dokument, zwany "Sprawozdaniem" i sporządzony 28 czerwca 1953 r. w czterech egzemplarzach, z których jeden przechowywany jest w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie, wspomina o tzw. (...)Zakłady Demontażu Barść i podlegały Ministerstwu Przemysłu Chemicznego. I na zlecenie tego właśnie resortu 16. Batalion Saperów Wojska Polskiego skierowano w okolice Zasiek oraz do innego gigantycznego kombinatu chemicznego,koło Nowogrodu Bobrzańskiego nad Bobrem.


Od 3 lutego do 20 czerwca 1953 roku saperzy niszczyli tam pozostałe materiały wybuchowe, ale śladowe ilości zalegają też w rurach.
Do tej pory saperzy sprawdzili około 70 procent całego obszaru fabryki, ale mimo to ciągle zdarzają się wypadki.

W dniu 15.05.2003 r. na terenie poniemieckiej fabryki amunicji w miejscowości Brożek gm. Brody doszło do wybuchu bunkra w kompleksie opuszczonej fabryki zbrojeniowej, w wyniku którego zginęły dwie osoby.
W dniu 27 kwietnia 2004 na terenie poniemieckiej fabryki amunicji w miejscowości Brożek gm. Brody doszło do wybuchu w studzience w wyniku którego zginął mężczyzna.

W maju 2007 na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Zielonej Górze opracowano opinię mającą na celu określenie wartości zabytkowych obiektów i obszaru po dawnej fabryce zbrojeniowej w Zasiekach (wizja lokalna ok. 200 budowli) w związku z wnioskiem o planowanej likwidacji. kilka z ponad trzystu bunkrów zaadoptowano na zakład przemysłowy zajmujący się obróbką elementów żeliwnych. Zakład daje pracę kilkudziesięciu ludziom zarówno z gminy Brody jak i okolicznych gmin. Niektóre pomniejsze obiekty , będące kiedyś suszarniami - magazynami ; zaadoptowano na pieczarkarnie., a fragment na teren dla miłośników gier taktycznych paintblla.
Zdjęcie nr 1
Zdjęcie nr 2
Zdjęcie nr 3
Zdjęcie nr 4
1. Der Rüstungsbetrieb Dt. Sprengchemi, http://www.vimudeap.de/139_0168.html
2. Das verbotene Werk oder "Nie wieder Krieg" http://www.foxtrott-india.de/seiten/chroni/polen.htm
3. 1933-1945 Dynamit Aktiengesellschaft, vormals Alfred Nobel & Co. Troisdorf, und ihre Tochterfirmen http://www.floerken.de/tdfns/html/1939/1945%20dag_toechter.htm
4. Deutsche Sprengchemie Moschwig http://www.abenteuer-heimat.de/folie4/infos.php
5. Fabryka amunicji Zasieki (Brożek), http://gjpwz.eksploracja.org.pl/zasieki.html
6. Fabryka materiałów wybuchowych w Brożku (gm. Brody) jest ciągle niebezpieczna. Góry nitrogliceryny, http://www.zagan.com.pl/index.html?operation=100&nv_alp=0&nv_art=183&article_id=6980&category_id=1&PHPSESSID=72435406a5cbb3afc726aa45c7c9ecab
8. Fabryki w służbie śmierci, LESZEK ADAMCZEWSKI, Twój Tydzień Wielkopolski środa 11 stycznia 2006, http://przewodnik.iq.pl/tygodnik/nr01_98_s_01_07.pdf
9. DAG - Fabryka w lesie, 20 sierpień 2005, 12:21 http://www.nowogrodbobrz.pl/sport-i-turystyka/ciekawe-miejsca/98/
10. Miejscowości Gminy Brody http://www.brody.pl/UrzadGminy/index.php?solectwa
11. Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Zielonej Górze
data dodania: 14.03.2007 (data modyfikacji: 08-08-2007) http://www.kobidz.pl/app/site.php5/Show/1105.html
12.. Działania ratownicze podczas wybuchu bunkra w przedwojennej fabryce amunicji - Zasieki/Brożek 15-16. 05. 2003 r. http://www.straz.zary.pl/galeria/a2003/brozek/brozek.htm
13. Wybuch w studzience na terenie byłej fabryki amunicji w miejscowości Brożek - 27 kwietnia 2004 r. http://www.straz.zary.pl/galeria/a2004/brozek/brozek.htm
14. BROŻEK http://www.ziemialubuska.pl/1610,1577,,.html
15. Centralny Zarząd Zaopatrzenia Materiałowego Przemysłu Chemicznego w Gliwicach http://baza.archiwa.gov.pl/sezam/sezam.php?l=en&mode=show&zespoly_id=19840

/ / / /
/ / /
U.N. | 2008-05-07 17:33:34
Na temat tego obiektu istnieje film, którego fragment można obejrzeć pod
tadpole | 2008-05-08 13:46:14
Czy to takie dziwne, ze udzialy posiadal kapital amerykanski ? Nie zdziwilbym sie, ze udzialy mogl miec kapital polski czy francuski. Mamy ty doczynienia z KAPITALEM, ktory nie zna granic.
Danuta B. | 2009-12-10 19:58:39
Po słowach: Fragment planu fabryki w Brożku z jakiegoś opracowania niemieckiego brakuje tego planu.
Po słowach Pewien dokument, zwany „Sprawozdaniem” i sporządzony 28 czerwca 1953 r. w czterech egzemplarzach, z których jeden przechowywany jest w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie, wspomina o tzw. brakuje chyba tekstu.
Teren "gier taktycznych" to szkoła przetrwania dla młodych, morowo odzianych, łysych chłopaków. Dziwne wrażenie robi.